12 Symptoms Of Diabetes In Marathi – मधुमेह म्हणजे काय? मधुमेह लक्षणे आणि आयुर्वेदिक उपचार !

- Advertisement -

मधुमेह म्हणजे काय? मधुमेह लक्षणे आणि आयुर्वेदिक उपचार – Diabetes In Marathi – आजकाल बदलत्या जीवनशैलीमध्ये आहाराचे तंत्र बदलत चालले आहे. अगदी वयाच्या तिशीच्या आत अनेक लोकांना मधुमेह, बी.पी ह्रदयरोगासारखे आजार झाल्याचे आपण पाहिले असेल. अन्न प्रक्रियेमध्ये रासायनिक पदार्थांचा वापर केल्यामुळे तसेच पॅकेज फुडचा जास्त प्रमाणात वापर केल्यामुळे शरीरावर दूरगामी परिणाम होताना दिसत आहेत.

मधुमेह बद्दल थोडक्यात माहिती ?

डायबेटिसचे आता भारतामध्ये ६ करोडपेक्षा जास्त पेशंट आहेत. डायबिटीजमुळे शरीरावर दुष्परिणाम होऊन शरीरांमधील अवयव हळुहळु अकार्यक्षम व निकामी होतात ज्यामुळे भारतामध्ये आजच्या काळामध्ये दर दोन मिनिटाला डायबेटीसमुळे निर्माण होणाऱ्या कॉम्पलेक्सिटीमुळे व आजारांमुळे मृत्यू होताना दिसत आहेत.

डायबिटीसमुळे किडनी किंवा लिव्हरची कार्यक्षमता शिथिल होऊ लागते व त्यामध्ये दोष निर्माण होतात.तसेच ब्रेन हॅमरेजसारखे आजार देखील डायबिटीज मुळे होऊ शकतात. अनेक लोकांना डायबिटीजमुळे पॅरालिसीस झाल्याची उदाहरणे देखील सापडली आहेत.

डायबिटीजमुळे होणाऱ्या अंतर्गत बदलांमुळे बऱ्याच लोकांना ब्रेनस्ट्रोक तसेच हार्ट-अटॅकसारखे आजार देखील झाले आहेत व त्यामध्ये त्या व्यक्तींच्या जीवाला धोका निर्माण होताना पाहायला मिळते. डायबिटीस हा अतिशय चिवट आजार असुन तो शरीरांमधील महत्त्वाच्या अवयवांना टार्गेट करतो व त्यांना निकामी करण्याचे काम करतो.ज्यातून रुग्णाची अवस्था खालावत जाते व कधीकधी मृत्यूही ओढवू शकतो.

- Advertisement -
diabetes in marathi

डायबेटिस झालेले लोक दररोज मोठमोठे इंजेक्शन्स, औषधे घेत या आजारांचा सामना करताना आपल्या आजूबाजूला निरीक्षण केले असेलच! काहीसा किचकट,चिवट व दीर्घकाळ टिकणारा व व्यक्तीला बेजार करून सोडणारा हा आजार बरेचदा व्यक्तीचा मरेपर्यंत पिच्छा सोडत नाही. या आजाराने आपली रोगप्रतिकारक शक्ती हळूहळू क्षीण होऊ लागते व गोळ्या औषधे घेतल्याशिवाय आपल्याला त्या आजारांपासून सामना करणे अशक्य होते.

अँटिबायोटिक किंवा आयुर्वेदिक औषधांनी बऱ्याच प्रमाणात या आजाराला नियंत्रणात ठेवता येते. वैद्यक शास्त्रांमध्ये अनेक संशोधने झाली असली तरीही या आजारावर रामबाण अौषध किंवा उपाय आजतागायत सापडलेले नाहीत. मधुमेहामध्ये रक्तशर्करेची पातळी उच्च झाल्यामुळे शरीरामध्ये इन्सुलिन स्त्रवनाचे प्रमाण कमी होते. ज्यामुळे डायबेटिस म्हणजेच मधुमेह हा आजार जडतो.

मधुमेह एकदा जडल्यनंतर रोगी व्यक्तीच्या संपूर्ण जीवनशैलीमध्ये खूप मोठी परिवर्तने येऊ लागतात. पथ्यपाणी, योग्य आहार तसेच औषधे गोळ्या वेळेवर घेण्याचे नियम व बंधने तसेच खाण्यापिण्यावर निर्बंध  येतात. डायबेटिसच्या गोळ्या व इंजेक्शन घेऊन अनेक रुग्ण बेजार झालेले आहेत. आजकाल अगदी जन्माला आलेल्या बाळापासून ते वयोवृद्ध व्यक्तींपर्यंत सर्व वयोगटातील स्त्री-पुरुषांमध्ये डायबिटीज होण्याचे प्रमाण वाढले आहे.

मधुमेह कशामुळे होतो? Diabetes In Marathi

2 3

डायबिटीस किंवा मधुमेह या आजाराला वैद्यकीय भाषेमध्ये डायबिटीस मेलेटस असे म्हटले जाते. मधुमेह हा पचनसंस्थेसंबंधित असलेल्या आजारांच्या समूहातील एक महत्वाचा आजार आहे, आपल्या स्वादुपिंडातून इन्शुलिन नावाचे हार्मोन स्त्रवत असते जे आपण खालेल्या सर्व अन्नपदार्थातुन निर्माण होणार्‍या ग्लुकोजचे विघटन करुन शरीराकरता आवश्यक असलेल्या ऊर्जेची निर्मिती करतात. ज्यामुळे आपल्याला कार्य करण्याची शारीरिक व मानसिक क्षमता ऊर्जा व शक्ती मिळते. मात्र मधुमेहामध्ये इन्शुलिन निर्माण होणे संथ होते किंवा थांबते ज्यामुळे रक्तातील ग्लुकोज म्हणजेच साखरेचे अपघटन न होता ती साखर तशीच रक्तामध्ये जमा होत जाते. कालांतराने रक्तशर्करेचे म्हणजेच साखरेचा रक्तातील स्तर दीर्घकाळ उच्च होत जातो. ज्याची परिणती मधुमेह म्हणजेच डायबेटिस होण्यात होते.

- Advertisement -

मधुमेह लक्षणे

मधुमेह झाल्यानंतर किंवा मधुमेह होताना प्रारंभिक लक्षणे दिसतात जी पुढील प्रमाणे आहेत:

  • जास्त प्रमाणात तहान लागणे- मधुमेह झालेल्या रुग्णांना जास्त प्रमाणात तहान लागते व कायम घशाला कोरड पडते.
  • वारंवार लघवीला लागणे- झोपल्यानंतर सारखे-सारखे लघवीला उठावे लागणे हे देखील डायबेटिसचे प्रारंभिक लक्षण आहे.
  • पुन्हा पुन्हा भूक लागणे- मधुमेहाच्या रुग्णांना सुरवातीच्या काळात थोड्याशा कालांतराने भुक लागते.
  • दृष्टी अंधुक होणे व नजर कमजोर होणे- मधुमेहाच्या रुग्णांमध्ये अचानक अंधत्व येते तर बरेचदा दृष्टीहीनता किंवा दृष्टी क्षीण होताना आढळते.
  • अचानक वजन घटु लागणे- मधुमेही लोकांना जास्त भूक लागल्यानंतर व बरेचदा जेवण केले तरी देखील मधुमेहामुळे झपाट्याने वजन कमी होवु लागते. अचानक वजन घटणे हे देखील मधुमेहाचे प्रारंभीचे लक्षण मानले जाते.
  • चिडचिडेपणा व थकवा- मधुमेही रुग्णांमध्ये अचानकच स्वभावात बदल होवून चिडचिड सुरू होणे किंवा मानसिक कमजोरी आणि कायम थकवा जाणवणे अशी लक्षण दिसतात.
  • जखमा बर्‍या न होणे- डायबेटिस रुग्णांना दुखापतीव जखमांपासुन खुप सावध रहावे लागते. जखमा किंवा इन्फेक्शन झाल्यास डायबेटिसमुळे जखमा जास्त काळ चिघळत राहतात व बरेचदा या जखमांमुळे निकामी झालेले किंवा पॉईझन झालेले हात पाय कापुन टाकावे लागतात.
  • युरिन इन्फेक्शन किंवा ब्लड इन्फेक्शन होणे- मधुमेहामध्ये लघवीतून साखर बाहेर येते कारण रक्तातील साखर इन्शुलिनच्या अभावामुळे विघटीत होत नाही व युरीन मधुन साखर शरीराबाहेर पडते. ज्यामुळे डायबेटिक रुग्णांना वारंवार युरिन इन्फेक्शन किंवा ब्लड इन्फेक्शन होत असते.
  • त्वचारोग अचानक सुरू होणे- बरेचदा डायबेटिस मुळे रक्त अशुद्धीमुळे त्वचारोग जडतात.
  • कायम डोके दुखणे- डायबेटिस झालेल्या रुग्णांना कायम डोकेदुखी, अर्धशिशी, डोके जड पडणे असे त्रास होतात.
  • अंगाला थंड घाम येणे- डायबेटिसच्या सुरुवातीच्या काळात व रक्तशर्करा वाढल्यास अंगाला बारीक काटा येणे, थंड घाम सुटणे,एकसारख्या मुंग्या येणे हे लक्षण दिसुन येतात.

डायबेटीस म्हणजेच मधुमेहाचे सामान्यपणे चार प्रकार पाहायला मिळतात. त्यामध्ये पहिला प्रकार म्हणजे

डायबेटीसचे प्रकार –

  • टाईप वन (Type 1)
  • टाईप टू (Type 2)
  • टाईप थ्री(Type3)
  • टाईप फोर(Type 4)

1 : टाईप वन(Type1)-

सर्वप्रथम डायबिटीस टाईप वन बाबत माहिती घेऊया!पहिल्या प्रकारच्या मधुमेहाच्या लक्षणांचा विकास अगदी जोरात सुरू होतो. यामध्ये काही आठवड्यात व महिन्यांमध्ये हा डायबिटीस संपूर्ण शरीरामध्ये पसरतो व त्याचे प्रभाव लगेच दिसू लागतात.पहिल्या प्रकारचा डायबिटीस मधुमेहाला अगदी नवजात मधुमेह असे देखील म्हटले जाते, कारण हा मधुमेह अगदी नवजात बाळाला देखील जन्मत: होऊ शकतो किंवा प्रौढावस्थेमध्ये देखील अचानकपणे मधुमेहाचा त्रास सुरू होऊ शकतो.

- Advertisement -

पहिल्या प्रकारच्या मधुमेहामध्ये इन्शुलिन हे हार्मोन शरीरांमध्ये अतिशय कमी प्रमाणात तयार होऊ लागते. ज्यामुळे अशा रुग्णाला वारंवार ईन्शुलिनची इंजेक्शने किंवा औषधे घ्यावी लागतात. टाईप वन डायबिटीस किंवा नवजात मधुमेह हा इंग्लंड, स्कॉटलंड, केनिया, मध्यपूर्व देश तसेच आशियामध्ये भरपूर प्रमाणामध्ये लोकांमध्ये पाहायला मिळतो. या मधुमेहाला ‘इन्शुलिन गरजेचा’ मधुमेह असे देखील म्हटले जाते. कारण या डायबिटीजमध्ये  रुग्णाला दर रोज इन्सुलिनचे इंजेक्शन घेणे भाग पडते.

3 3

पहिल्या प्रकारच्या डायबिटीजमध्ये म्हणजेच टाईप वनमध्ये रुग्णाच्या शरीरातील साखरेचे प्रमाण अगदी सरासरीपेक्षा देखील कमी होऊ लागते किंवा जास्त वाढू लागते अशा वेळी या रुग्णांना दोन प्रकारचे इन्शुलिन इंजेक्शन एकत्र करून त्यांच्या रक्तातील शर्करा नियंत्रणात आणावी लागते.

स्वादुपिंडामध्ये शरीराला आवश्यक प्रमाणात इन्शुलिन या संप्रेरकांचे स्त्रवण होऊ न शकल्यामुळे टाईप एक डी.एम नावाचा मधुमेह होतो. या प्रकारच्या डायबिटीस स्वरूपाला पूर्वी इन्सुलिन आश्रित मधुमेह म्हणजे आय.डी.डी.एम किंवा किशोर मधुमेह या नावाने ओळखले जात होते कारण या प्रकारचा डायबिटीज होण्याचे कारण अजूनपर्यंत  शोधण्यात यश मिळाले नाही.

2 : टाईप टू डीएम (Type2)-

या प्रकारातला डायबेटिस स्वादुपिंडाला इन्सुलिन निर्माण होण्यापासून थांबवतो. या प्रकारामध्ये एक वेळ अशी येते की आपल्या शरीरामधील पेशींना ग्लुकोज अभिशोषित करण्याचे बंद करते. हा डायबिटीज जसजसा जुना होऊ लागतो तसतसे इन्सुलिनची निर्मिती हळूहळू कमी होऊ लागते. इन्शुलिन तयार होण्याचे बंद होऊ लागते. टाईप टू प्रकारचा डायबिटीस हा अतिशय बरा होण्यासाठी सोपा आहे अगदी योग्य वेळी उपचार घेतल्यास हा डायबिटीस पूर्णपणे बरा होऊ शकतो

4 2

3 : टाईप थ्री (Type 3)-

गर्भावस्थेत होणारा मधुमेह हा मधुमेहाचा हा तिसरा मुख्य प्रकार आहे. या प्रकारांमध्ये घरामध्ये कोणताही आनुवंशिक मधुमेहाचा इतिहास नसतानादेखील गर्भवती महिलांना उच्च प्रमाणात रक्तशर्करा स्तर वाढतो. त्यामुळे मधुमेह होतो.

4 : टाईप फोर (Type 4)-

डायबिटीज फोर या प्रकाराच्या मधुमेहाला इन्सुलीन नाशक मधुमेह म्हणजे आय.डी.डी.एम किंवा वयस्क सुरुवात मधुमेह असे म्हटले जायच. टाईप फोरच्या प्रकारात इन्शुलिन होण्याचे मुख्य कारण म्हणजे शरीरात लठ्ठपणा वाढणे, वजन वाढणे.

मधुमेह आहार तक्ता/मधुमेह आहार चार्ट मराठी-

मधुमेहाच्या रुग्णांना आपल्या आहाराकडे लक्ष ठेवणे आवश्यक असते. योग्य आहार घेतल्यास मधुमेह नियंत्रणात ठेवता येऊ शकतो. औषधे इंजेक्शन घेण्यासोबतच आपला आहार योग्य व संतुलित असेल तर मधुमेह आटोक्यात आणता येऊ शकतो.

चला तर जाणून घेऊया मधुमेही रुग्णांनी काय खावे व काय खाऊ नये?

मधुमेही रुग्णांनी हे पदार्थ खावेत –

मधुमेही रुग्णांनी हे पदार्थ खावेत -

मधुमेहाच्या रुग्णांनी आपल्या आहारामध्ये शरीरातील साखरेचे प्रमाण वाढतील असे पदार्थ खाणे टाळले पाहिजे. कारण कधी- कधी आपला गोड पदार्थ खाण्याचा मोह आपल्याला जीवघेणा देखील ठरू शकतो. या करता ज्या पदार्थांमध्ये शर्करा निर्माण होण्याचे प्रमाण कमी असते असे पदार्थ सेवन करण्याचा सल्ला डॉक्टर देतात.

  • केळी

केळीमध्ये भरपूर प्रमाणात कार्बोहायड्रेट असतात. मात्र डायबेटिस रुग्णांनी एका वेळेस अर्धे केळी खावीत. त्यामुळे आपल्या शरीराची कार्बोहायड्रेटची कमतरता भरून निघते.

  • सफरचंद

डायबेटिस रुग्णांनी दररोज एक किंवा अर्धा सफरचंद खाल्ले पाहिजे. सफरचंदामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते तसेच सफरचंद कोलेस्ट्रॉल लेव्हल कमी करण्यात देखील लाभकारक असते.

  • पेरू

पेरूच्या फळांमध्ये भरपूर प्रमाणामध्ये विटामिन ए व विटामिन सी आणि भरपूर प्रमाणात डायेटरी फायबर असते. पेरूमध्ये अल्पप्रमाणात शर्करा असते, त्यामुळे डायबेटीस रुग्णांनी पेरू खाणे चांगले असते.

नाशपाती

नाशपातीच्या फळांमध्ये भरपूर प्रमाणामध्ये विटामिन व डायेटरी फायबर असतात, ज्यामुळे डायबिटीसमध्ये लाभ होतो.

पीच

पीच या फळांमध्ये अत्यल्प प्रमाणात साखर असते त्यामुळे यामध्ये ग्लायसेमिक इंडेक्स अतिशय कमी प्रमाणात असते. हे फळ डायबिटीज रुग्णांनी खाणे चांगले असते.

जांभूळ

जांभुळदेखील डायबेटीस नियंत्रण करण्यासाठी लाभदायक मानले जाते. यामुळे रक्तातील शर्करा नियंत्रणात राहते.

डायबेटिस रुग्णांनी काय खाऊ नये ?

डायबेटिस रुग्णांनी काय खाऊ नये ?
  • डायबेटिस रुग्णांनी ज्या फळांमध्ये नैसर्गिक रित्या जास्त प्रमाणात साखर असते अशा फळांचे सेवन करू नये. द्राक्ष, चेरी, गोड फळे,अननस, केळी या फळांचे सेवन करू नये. तसेच गोड फळांचा रस किंवा ज्युस देखील घेऊ नये.
  • एका द्राक्षामध्ये एक ग्रॅम कार्बोहायड्रेट असते त्यामुळे हे डायबेटिस रुग्णांकरता अहितकारक असते. त्यामुळे डायबेटिस रुग्णांनी द्राक्षे खाऊ नयेत.
  • अननस, आंबा आणि चेरीदेखील डायबेटिस रुग्णांनी खाऊ नये कारण यामध्ये जास्त प्रमाणात कार्बोहायड्रेट्स व साखर निर्माण करणारे घटक असतात.
  • डायबेटिस रुग्णांनी सुकामेवा देखील खाऊ नये. सुकामेवामधील मुख्य पदार्थ असलेला मनुका डायबेटिस रुग्णांनी अजिबात खाऊ नये. तसेच बाजारामध्ये उपलब्ध असलेले चॉकलेट टाकलेले सुके मेवे देखील डायबेटिस रुग्णांनी अजिबात सेवन करू नये.
  • गोड फळांचा ज्यूस देखील मधुमेही रुग्णांनी घेणे टाळले पाहिजे. जोपर्यंत शरीरामध्ये ग्लायसेमियाची स्थिती आहे तोपर्यंत या रुग्णांनी गोड फळाचा ज्यूस पिऊ नये.

मधुमेह आहार तक्ता

मधुमेह आहार तक्ता/मधुमेह आहार चार्ट मराठी

मधुमेहावर नियंत्रण आणण्याकरता सर्वात अगोदर आपल्या जीवनशैली व आहारामध्ये बदल करणे आवश्यक असते. मधुमेह हा मेटॅबॉलिक डिसअॉर्डर स्वरूपाचा आजार आहे. यामध्ये आपण जे पदार्थ आपल्या आहारामध्ये घेतो त्यामधून जी साखर किंवा ग्लुकोज निर्माण होते ती रक्ताद्वारे संपूर्ण शरीरांमध्ये पसरवली जाते.

डायबेटिसच्या रुग्णांनी आपल्या आहारावर व दिनचर्या जास्त प्रमाणात लक्ष दिले पाहिजे. तसेच सोबत व्यायाम देखील करायला पाहिजे. डायबेटिस रुग्णांनी आपल्या रोजच्या आहारामध्ये 60 टक्के कार्बोहायड्रेट, 20 टक्के फॅट्स, 20 टक्के प्रोटीन असे साधारणत: 1500-1800 कॅलरी ऊर्जा शरीराकरता रोज आवश्यक असते.

याकरता डायबेटिस रुग्णांनी रोजच्या आहारामध्ये दोन मोसंबी व तीन प्रकारच्या हिरव्या भाज्यांचा समावेश अवश्य करावा.

मधुमेहाच्या रुग्णांना करता आहार तक्ता पुढील प्रमाणे –

  • मधुमेहाच्या रुग्णांनी रोज सकाळी उठून उपाशीपोटी एक चमचा मेथीदाण्याची पावडर  ग्लास गरम पाण्यासोबत घ्यावीत किंवा रोज रात्री झोपण्याअगोदर जवसाचे दाणे पाण्यामध्ये भिजवून ठेवावे व सकाळी हे पाणी उपाशीपोटी प्यावे.
  • एक तासानंतर शुगर-फ्री चहा किंवा अगदी फिके असलेले बिस्किटांचे सेवन करावे.
  • सकाळच्या नाश्त्यामध्ये मोड आलेली कडधान्ये व बिना मलईचे दूध १ ग्लास घ्यावे किंवा एक ते दोन वाटी दलिया व  ब्राऊन ब्रेडचे सेवन करावे.
  • तेल न लावता बनवलेले दोन पराठे व एक कप दही सेवन करावे.
  • दुपारच्या जेवणाच्या अगोदर एक किंवा अर्धे सफरचंद, एक पेरू किंवा पपईची फोड खावी.
  • दुपारच्या जेवनामध्ये दोन चपाती, एक छोटी वाटी भात-वरण, एक छोटी वाटी दही व एक वाटी सलाड खावे.
  • संध्याकाळच्या नाश्त्यामध्ये बिना साखरेचा ग्रीन टी व बिना साखरेचे बिस्किट खाऊ शकता.
  • रात्रीच्या जेवनामध्ये दोन चपाती व एक वाटी भाजी खाऊ शकता.
  • झोपण्याच्या अगोदर एक ग्लास गरम दूधामध्ये १/४ हळद टाकून ते मधुमेहाच्या रुग्णास द्यावे.
  • एकाच प्रकारच्या पिठाच्या चपात्या किंवा भाकरी न खाता वेगवेगळ्या प्रकारच्या धान्यांना एकत्र करुन बनवलेल्या चपातीचा व भाकरीचा समावेश आपल्या आहारात करावा.
  • गहू आणि जवस हे दोन- दोन किलोच्या प्रमाणामध्ये घेऊन त्यामध्ये एक किलो हरभऱ्याची डाळ टाकावी. हे एकत्र दळुन पीठ बनवून याप्रकारच्या मिश्र धान्यांच्या चपाती किंवा भाकरींचा समावेश डायबेटिस रुग्णांच्या आहारात असावा.
  • डायबेटिसच्या रुग्णांनी आपल्या आहारामध्ये कारले, मेथी, शेवगा, पालक, वांगी, दोडके, गिलके, कोबी, फ्लॉवर, दुधीभोपळा, ब्रोकली, टोमॅटो, सोयाबीन, ढोबळी मिरची, फ्रेंच बीन्स, व सर्व हिरव्या पालेभाज्यांचा समावेश जास्त प्रमाणात करावा.
  • अशक्तपणा कमी करण्यासाठी अक्रोड, शेंगदाणे,खोबरे,काजू, इसबगोल, दही किंवा ताकाचे सेवन करावे.
  • २५ ग्रॅम अळशीच्या बिया दळुन १ किलो गव्हाच्या पिठामध्ये मिक्स करावे व त्या पिठाच्या चपात्या कराव्या व डायबेटिस रुग्णांना खावु घालाव्या. अळशीमुळे रक्तशर्करा नियंत्रणात राहते.
  • ग्रीन टी चे सेवन डायबेटिस रुग्णांकरता अतिशय फायदेशीर असते.ग्रीन टी असेल किंवा काळा चहा असेल दोन्हीही चहा डायबेटिसकरता चांगले असतात.मात्र त्यामध्ये साखर अजिबात वापरू नये.

मधुमेहावर आयुर्वेदिक/घरगुती उपचार

साहित्य-

1. 100 ग्रॅम मेथीदाने

2. 100 ग्रॅम तेजपत्ते

3. 150 ग्रॅम जांभळाचे बी

4. 250 ग्रॅम बेलाची पाने

  • मधुमेहाचे औषध बनवण्याची पद्धत –

वर सांगितलेले सर्व साहित्य कडक उन्हामध्ये सुकवून घ्यावे. ही सर्व सामग्री कडक वाळल्यानंतर मिक्‍सरमधून दळुन पावडर करून घ्यावी. या बनवलेल्या पावडरला एखाद्या काचेच्या हवाबंद बरणीमध्ये घट्ट झाकण लावून भरून ठेवावे.

  • औषध घेण्याची पद्धत-

सकाळी न्याहारी करण्याच्या अगोदर एक तास या औषधी पावडरचा एक चमचा गरम पाण्यासोबत घ्यावा. यानंतर एक तास काहीही खावु नये.

तसेच रात्री जेवणाअगोदर एक तास ही पावडर गरम पाण्यासोबत १ चमचा प्यावे. म्हणजेच सकाळ- संध्याकाळ जेवणाच्या अगोदर एक तास आपल्याला एक -एक चमचा पावडर गरम पाण्यासोबत नियमाने घ्यायची आहे हे लक्षात ठेवावे.

आयुर्वेद तज्ञांनुसार हे औषध एक ते दीड महिना नियमित घेतल्यामुळे व यासोबतच प्राणायाम केल्यामुळे डायबिटीस पूर्णपणे बरा होतो. अगदी 20 ते 25 रुपये तुम्हाला हे औषध बनवण्याकरता खर्च येईल. मात्र आपल्याला डायबिटीसच्या महागड्या औषधांपेक्षा हा उपाय केल्यामुळे चांगला परिणाम दिसेल व डायबिटीस देखील पूर्णपणे बरा होईल.

डायबेटिस रुग्णांसाठी काही महत्त्वाच्या बाबी-

  • ज्या लोकांना मधुमेह हा आजार झाला आहे त्या लोकांनी जास्तीत जास्त प्रमाणात फायबर युक्त पदार्थ खाल्ले पाहिजेत. ज्यामध्ये जास्त प्रमाणात चोथा निर्माण होतो असे पदार्थ खाल्ल्यामुळे डायबिटीस आजारांमध्ये नियंत्रण ठेवता येते. तसेच लो फॅट व हाय फायबर फूड खाल्ल्यामुळे डायबेटीसमध्ये शर्करा नियंत्रणात राहते.
  • उच्च फायबरयुक्त भाज्या, फळे, तसेच सालीसकट असलेल्या डाळी, सगट धान्य तसेच जास्त फायबर युक्त फळांचे सेवन करावे.
  • मधुमेहाच्या रुग्णांनी साखर खाऊ नये. साखर डायबिटीस बरे करण्याऐवजी जास्त प्रमाणात वाढवते. त्यामुळे आपण साखर खाणे बंद करावे. आपण या ऐवजी गूळ घेऊ शकता.
  • डायबिटीज मधुमेहाच्या रुग्णांनी दुध व दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन करू नये.
  • डायबेटिस रुग्णांनी प्रेशर कुकर आणि अॅल्युमिनियमच्या भांड्यांमध्ये बनवलेले जेवण जेवू नये.
  • सूर्यास्त होण्याच्या अगोदर डायबेटिस रुग्णांनी रात्रीचे जेवण करून घ्यावे.
  • असे म्हटले जाते की मधुमेह हा आजार आनुवंशिक आहे. तो एका पिढीतून दुसऱ्या पिढीकडे संक्रमित होत असतो. मात्र ज्या लोकांना अनुवंशिक डायबेटिस नाहीव त्या लोकांना अचानक डायबिटीस त्रास सुरु झाला आहे त्या लोकांनी जर योग्य पथ्य -पाणी व आहारामध्ये लक्ष ठेवले तर हा आजार पूर्णपणे बरा होऊ शकतो.
  • डायबेटिसच्या रुग्णांमध्ये इन्शुलिनची स्त्रवण होत नसल्यामुळे डायबेटिसच्या रूग्णांनी गोड पदार्थ खाल्ल्यामुळे त्या पदार्थांचे पचन होत नाही व ते पदार्थातील साखर ही लघवीवाटे बाहेर येते. यालाच लघवीतून साखर येणे असे म्हणतात.

मधुमेहाकरता उपयोगी व्यायाम –

मधुमेहाकरता उपयोगी व्यायाम

मधुमेहाकरता योगासनांचा फायदा होतो. मधुमेहामध्ये योग्य आहार व पथ्य पाण्यासोबत व्यायामाचा देखील भरपूर फायदा पाहायला मिळतो. योगासनांचा योग्य वेळी सराव केल्यास आपल्याला मधुमेहामध्ये निश्चितच लाभ होतो.

चला तर जाणून घेऊया काही महत्वाची योगासने ज्यामुळे मधुमेहामध्ये लाभ होतो –

  • सूप्तमत्स्येन्द्रासन

या योगासनांमध्ये पोटावर दाब दिला जातो. यामुळे पोटासंबंधीचे आजार बरे होतात तसेच स्वादुपिंडावर चांगला परिणाम होऊन इन्शुलिनचे प्रमाण वाढते व डायबिटीसमध्ये बऱ्याच प्रमाणात लाभ होतो.

  • शवासन

 सर्व योगासनांचे प्रकार केल्यानंतर शवासन हा प्रकार शरीराला आराम देण्यासाठी केला जातो. ज्यामध्ये संपूर्ण शरीर शिथिल सोडले जाते. ज्यामुळे शरीराला मानसिक तसेच शारीरिक विश्रांती मिळते व त्यामुळे आपल्या शरीरामधील सर्व संप्रेरके चांगल्या प्रकारे स्त्रवु लागतात. डायबेटिस रुग्णांनी शवासन केल्यामुळे अधिक चांगला फायदा मिळतो.

  • कपालभाती प्राणायाम

 हा सर्व आजारांवर अतिशय उपयुक्त असा योगासनाचा प्रकार आहे. यामध्ये आपल्या शरीरामध्ये पोटावर दाब येतो तसेच आपल्या शरीरातील नसांमध्ये रक्तसंचरण चांगले होते. ज्यामुळे सर्व नसा मोकळ्या होतात. डायबेटिसमध्ये कपालभाती प्राणायाम करणे अतिशय लाभदायक असते. कपालभाती प्राणायाम केल्यामुळे मन:शांती लाभते तसेच शारीरिक थकवा देखील निघून जातो. तसेच मेंदू देखील कार्यक्षम होण्यास मदत होते.

  • धनुरासन

धनुरासन केल्यामुळे आपल्या शरीरातील स्वादुपिंड सक्रिय होण्यास मदत होते. स्वादुपिंडामधूनच इन्शुलिन स्त्रवत असते. त्यामुळे धनुरासन केल्यामुळे इन्सुलिनच्या निर्मिती वर परिणाम होतो व डायबेटिसमध्ये याचा आपल्याला लाभ होतो. तसेच धनुरासन केल्यामुळे पोटासंबंधी आजारामध्ये देखील लाभ होतो.

मधुमेहाकरिता योग (Yoga for diabetes control in Marathi)

सारांश –

या लेखातुन आपण डायबेटिसबद्दल माहिती मिळवली. डायबेटिसचे चार प्रमुख प्रकार असतात.डायबेटिसच्या रुग्णांनी कसा आहार घ्यावा, कोणते पदार्थ पथ्याने खावेत याबद्दल माहिती घेतली.डायबेटिस रुग्णांकरता आहार तक्ता आपण पाहिला.तसेच डायबेटिस रुग्णांनी योगासने व व्यायाम करण्याचे फायदे तसेच कोणती योगासने केल्याने डायबेटिसमध्ये लाभ मिळतात याबद्दल आपण माहोती घेतली.

हे हि वाचा :

गुळवेलाचे फायदे आहेत अनेक ! नक्की करा आपल्या आहारात समावेश !

सांधेदुखी म्हणजे काय? सांधेदुखीची कारणे, लक्षणे आणि उपाय !

चिया सीड्स किंवा सब्जाचे बी खाण्याचे फायदे !

मखाना (कमळाचे बी) खाण्याचे आरोग्याला होणारे 9 फायदे!

- Advertisement -

Related Posts

Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Recent Stories